Madeira stond jarenlang bekend als het rustige eiland voor mensen die van bloemen en mild weer houden, maar dat imago is dit jaar gesneuveld. De populairste wandelpaden zijn zo overvol geraakt dat de eilandregering ingrijpt: sinds 2026 betaal je entree, moet je vooraf een tijdslot boeken en is zelfs de beroemdste route van het eiland alleen nog in één richting begaanbaar. Wie deze herfst naar Madeira wil, regelt dus meer dan alleen een vlucht en stevige schoenen.
Waarom iedereen het ineens over Madeira heeft
Het Portugese eiland dankt zijn populariteit aan een combinatie die je nergens anders in Europa zo compact vindt: vulkanische bergketens, mistige laurierbossen en een netwerk van levada's, oude irrigatiekanalen die inmiddels dienstdoen als wandelpaden. Die levada's zijn al sinds de vijftiende eeuw in gebruik om regenwater van de natte noordkust naar de drogere zuidkant te vervoeren, een systeem dat tot op de dag van vandaag intact is (Wikipedia). Waar reizigers vroeger vooral voor het klimaat kwamen, is de wandelaar nu de norm geworden, en dat is vooral een jongere groep dan een paar jaar geleden. Waar de gemiddelde Madeira-toerist ooit een gepensioneerde bloemenliefhebber was, zie je nu twintigers en dertigers met trekkingstokken en actiecamera's op de paden. Directe vluchten vanaf onder meer Amsterdam maken het eiland bovendien makkelijker bereikbaar dan pakweg tien jaar geleden, waardoor een lang weekend wandelen ineens een realistische optie is geworden in plaats van een reis die je hele vakantie opslokt. Zoek je juist een strandbestemming die nog niet overloopt, kijk dan eens naar Kaapverdië wint het van de standaard strandvakantie, een eilandengroep met een vergelijkbaar ruig karakter.
Dit betaal je nu voor een wandeling
Sinds begin dit jaar geldt op de dertig officiële PR-routes van Madeira een vast tarief van 4,50 euro per wandeling. Dat geld gaat rechtstreeks naar onderhoud van de paden, die door de drukte sneller slijten dan de eilandregering kan bijbenen. Voor een aantal populaire routes moet je bovendien minstens een dag van tevoren online een tijdslot reserveren en binnen dat slot ook daadwerkelijk vertrekken. Kom je te laat, dan sta je alsnog buiten de boot. Het is een patroon dat je op meer plekken in Europa ziet: toerisme groeit sneller dan de infrastructuur, en overheden grijpen in om de schade te beperken. Hetzelfde gebeurt op kleinere schaal in Albanië, de goedkoopste strandvakantie van Europa, waar de toestroom van toeristen de kustlijn nu al zichtbaar verandert.
De PR1 is terug, maar niet zoals je hem kende
De meest gefotografeerde hike van het eiland, de PR1 van Pico do Arieiro naar Pico Ruivo, was jarenlang dicht voor groot onderhoud. Sinds april dit jaar mag je er weer op, maar met flinke beperkingen. De route van elf kilometer is voorlopig alleen van start tot finish begaanbaar, dus niet meer heen en terug, en in de eerste maanden alleen in het weekend open. Bovenop het gewone dagtarief betaal je 10,50 euro voor een aparte reservering, los van de andere routes. Reken op drie tot vier uur pittig klimmen op ruim 1800 meter hoogte, met smalle paden en tunnels door de rotsen. Niet bepaald een wandeling om spontaan aan te beginnen zonder voorbereiding.
Welke route past bij jouw conditie
Niet elke Madeira-wandeling vraagt om bergbenen. De 25 Fontes en Risco-waterval, samen zo'n tien kilometer heen en terug, is de populairste route van het eiland en goed te doen voor beginners: je loopt langs tientallen levada's naar een honderd meter hoge waterval en eindigt bij een indrukwekkende muur van kleinere watervallen. Op zoek naar iets heel anders, probeer dan Ponta de São Lourenço, het oostelijkste puntje van Madeira, waar geen boom of levada te bekennen is, maar een kaal, roodgoud vulkanisch landschap dat meer aan Mars doet denken dan aan Europa. Voor de kustliefhebbers is er de Vereda do Larano tussen Machico en Porto da Cruz, met hoge kliffen en een aankomst in een gezellig surfdorpje. En wie echt tijd heeft, kiest de Levada do Rei: achttien kilometer door een laurierbos dat op de Werelderfgoedlijst staat. Ga je voor zo'n langere tocht, lees dan eerst onze tips over essentiële survivalvaardigheden, want reddingsdiensten op het eiland rukken regelmatig uit voor wandelaars die zich verkeken op de afstand.
Dit regel je voordat je instapt op het vliegtuig
Boek je tijdslot minstens een paar weken van tevoren als je in juni, juli of augustus gaat, want de bekendste routes zitten dan al op woensdag vol voor het weekend erna. Neem contant geld mee voor de entree, niet elke controlepost accepteert een kaartje. En check vooraf welke route je wilt lopen: een deel van de PR-routes is inmiddels alleen op vaste dagen open, dus je vakantieplanning bepaalt mede welke hike haalbaar is. Het beste seizoen om te gaan is april tot en met juni of september tot november: dan is het droog genoeg voor de bergroutes, maar loop je niet vast in de drukte van de zomervakanties. Pak sowieso een regenjas in, ook buiten het regenseizoen, want het weer op de bergtoppen kan binnen een uur omslaan van stralende zon naar dichte mist. Madeira is nog altijd een van de mooiste plekken van Europa om te voet te ontdekken, alleen vraagt het inmiddels net zoveel voorbereiding als een stedentrip met museumreserveringen. Wie dat huiswerk doet, staat binnen een paar uur wél echt alleen tussen de wolken op 1800 meter hoogte.